Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон

Донишгоҳи мо-ояндаи дурахшони Шумо!

Раёсати Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон хатмкунандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва ҳамаи хоҳишмандонро ба "Рӯзи дарҳои кушода", ки санаи 04 марти соли 2020 баргузор мегардад, даъват менамояд.

Асосӣ Хабарҳои сиёсӣ

Дар моддаи 41 - и Конститутсияи ҶТ муқаррар шудааст, ки ҳар шахс ҳуқуқи таҳсил (таълим) дорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон тибқи конститутсияи худ давлати иҷтимоӣ эълон гардида, ӯҳдадор шудааст, ки барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодонаро бу вуҷуд оварад. Ҳуқуқ ба таҳсил яке аз ҳуқуқҳои муҳимми иҷтимоии инсон мебошад, ки баҳри рушди шахсият ва ҷомеа равона шудааст. Шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи интихоби таҳсилро доранд, онҳо метавонанд муассисаҳои таълимӣ ва шакли таҳсилро бе дахолати дигар шахсон интихоб кунанд. Амалигардии ин ҳуқуқи шахс бояд дар асоси санадҳои байналмилалӣ, қонунгузории давлат ва меъёрҳои ахлоқӣ ба роҳ монда шавад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таъмини озодиҳои динӣ, баланд бардоштани маърифати динии аҳолӣ ва ташаккули асли таҳаммулгароӣ дар муҳити динӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Ҷиҳати таъмини шароит барои ба даст овардани таҳсилоти динӣ ва озодона ба амал баровардани расму оинҳои динӣ тадбирҳои муассир андешида мешаванд. Айни ҳол дар мақомоти ваколатдори давлатӣ оид ба дин 4006 иттиҳодияи динӣ, аз ҷумла Маркази исломии ҷумҳуриявӣ, 48 масҷиди ҷомеи марказӣ, 326 масҷиди ҷомеъ, 3551 масҷиди панҷвақта, 2 Кумитаи рушди ҷамоатхонаҳои шиаи имомии исмоилӣ, 70 ташкилоти динии ғайриисломӣ, 1 ҷамоаи динии ғайриисломӣ ва 6 муассисаи таълимии исломӣ ба қайд гирифта шудаанд, ки муътадил фаъолият намуда, эҳтиёҷоти эътиқодии аҳолиро қонеъ карда истодаанд.

Дар амалия ҳолатҳое ба чашм мерасанд, ки шахсони алоҳида бо мақсадҳои ғаразнок, ақидаҳои зиддидавлатӣ ба таълими шахсони алоҳида ё ба таълими гуруҳи  таълимии хусусияти динии экстремистидошта машғул мешаванд. Яке аз омилҳои асосии ба доми созмонҳои тундгаро афтодани ҷавонон - ин муқаррароти воқеии манбаҳои дини ислом, бахусус ғояҳои инсондӯстонаи мазҳаби ҳанафиро нафаҳмидан ва ба ғояҳои ба мардуми мо бегонаи равияҳои динӣ шавқ пайдо кардани онҳо мебошад. Дар ҷустуҷӯи донишҳои динӣ ҷавонон ба шахсони шубҳаноки пинҳонкор, интернет ва дигар манбаъҳои иттилоот рӯй оварда, дар он ҷо ба доми унсурҳои ифротгаро меафтанд.

Ҳамаи ин ҳолатро ба назар гирифта КҶ ҶТ дар м. 307 (4) ҷавобгарии ҷиноятиро барои ташкили таълим ё гурӯҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта, инчунин роҳбарӣ ё иштирок дар чунин таълим новобаста аз ҷойи таълим, муқаррар намудааст.

Объекти ҷиноятро муносибатҳои ҷамъиятие ташкил медиҳанд, ки баҳри ҳифҳи арзишҳои сохтори конститутсонӣ ва амнияти давлат равона шудаанд. Зеро таълимотии динии хусусияти экстремистидошта пеш аз ҳама ба тағйир додани асосҳои ташкили давлатдорӣ, аз ҷумла ташкили ҳокимияти давлатӣ, асосҳои муносибатҳои байниҳамдигарии давлат ва инсон ва асосҳои ташкили ҷомеаи шаҳрвандӣ равона шуда, дар тафаккури шахс ақидаҳои иртиҷоиро бавуҷуд меоварад.

Дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи маориф” мафҳуми таълим ба таври зерин дода шудааст, таълим ин фаъолияти муштараки падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда), омӯзгор ва муассисаи таълимӣ барои инкишофи кӯдак, такмили истеъдод, маҳорат, малака ва қобилияти фикрию ҷисмонии ӯ мебошад. Аз мафҳуми додашуда бармеояд, ки танҳо ва танҳо падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда), омӯзгор метавонанд субъекти ҷараёни таълим бошанд. Ин муқаррароти қонун маънои онро дорад дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таълим бояд дар асоси қонунгузорӣ ва аз ҷониби шахсони муайян дода шавад.

Тарафи объективии ҷиноят дар кирдорҳои зерин ифода меёбад:  

ташкили таълими хусусияти динии экстремистидошта;

ташкили гурӯҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта;

роҳбарӣ ба таълими хусусияти динии экстремистидошта;

роҳбарӣ ба гурӯҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта;

иштирок дар таълими хусусияти динии экстремистидошта;

иштирок дар гурӯҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта.

Гирифтани таълими динӣ дар умум манъ карда нашудааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон  соли 2007 Донишкадаи исломии Тоҷикистон  таъсис дода шуд, ки он ягона муассисаи таълимӣ дар самти улуми дини ислом дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад. Яъне, гирифтани таълимоти динӣ, новобаста аз дин, ки ба роҳи қонунӣ ва дар муассисаҳои давлативу хусусии дорои иҷозатнома таркиби ин ҷиноятро ташкил намедиҳад. Танҳо ташкили таълим ё гурӯҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта, инчунин роҳбарӣ ё иштирок дар чунин таълим таркиби ҷинояти м. 307 (4) шуда метавонад.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таълими ақидаҳои ҷараёнҳои гуногун манъ карда шудааст.

Аз ҷониби мақомоти корҳои дохилӣ дар давоми 9 моҳи соли 2018 163 нафар аз ҳисоби аъзои ташкилоти ДИИШ, равияи Салафия, Гурӯҳи 24 ва ҷамоати «Ансоруллоҳ», ки бо аъзои оила дар ҳудуди дигар давлатҳо қарор доштанд ва 68 нафар ҷавононе, ки дар муассисаҳои таълими динии хориҷи кишвар ғайриқонунӣ таҳсил мекарданд, баргардонида шудааст, аммо то ҳанӯз аз 715 нафар ҷавоне, ки дар муассисаҳои таълими динии хориҷи кишвар ғайриқонунӣ таҳсил мекарданд, ҳанӯз 289 нафар дар хориҷи кишвар қарор доранд.

Ҳамин тавр, ҳангоми гирифтани таълимоти диннӣ шаҳрвандон бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд ва муҳтавои ин таълимро дуруст дарк намоянд. Дуруст дарк накардани чунин таълимҳо, яъне таълимҳои хусусияти экстремистӣ дошта, пеш аз ҳама ба худи шаҳрванд ва ба ҷамъияту давлат зарар дорад.

 

Мудири кафедраи ҳуқуқи иқтисодии ДДТТ,

номзади илми ҳуқуқ, дотсент Қудратов Некрӯз Абдунабиевич

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон санаи 05 ноябри соли 2016 дар суханронии худ бахшида ба Рӯзи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қайд намуда буданд, ки таъмини соҳибихтиёрӣ, истиқлолият ва тамомияти арзии Тоҷикистон вазифаи асосии давлат буда, дар айни замон ба хотири ҳимояи ин арзишҳои конститутсионӣ ва ташаккули муназзаму муътадили давлати навини тоҷикон тағйирнопазир будани шакли идораи кишвар, тамомияти арзӣ, моҳияти демок­ратӣ, ҳуқуқбунёдӣ, дунявӣ ва иҷтимоии давлат аз ҷумлаи мақсадҳои бунёдии Конститутсия эътироф гардида, ҳифзи он вазифаи ҳар як шаҳрванд, кулли ҷамъият ва давлат ба шумор меравад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон танзими ҳуқуқӣ ва ҳифзи арзишҳои зикршуда тавассути Конститутсияи Тоҷикистон, Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ба роҳ монда шудааст.

Яке аз вазифаҳои аввалияти инкишофи сиёсати дохилӣ ва хориҷии давлатдории имрӯзаи тоҷикон ҳимояи амнияти миллӣ, бахусус амнияти давлатӣ мебошад. Дар шароитҳое, ки имрӯз ҷой доранд, таҳдидҳо ба асосҳои сохтори конститутсионӣ ва амнияти давлат, тамомияти арзӣ ва дахлнопазирии арзӣ фаъол гардида истода, зарурияти таъхирнопазирии объективӣ, ҷиҳати аз ҷониби давлат нишон додани муқовимат ба чунин омилҳои зиддидавлатӣ ва зиддимиллӣ (ба монанди экстремизм, терроризм, сепаратизм) ба миён омадааст.

Бо мақсади ҳалли самараноки чунин вазифаҳо ба дӯши давлат мушкилӣ оид ба кор карда баромадани маҷмӯи чораҳо ва воситаҳо, ки баҳри пешгирии ҷиноятҳо ба муқобили шахсият ва ҷамъияту давлат равона мегарданд, ба миён меояд. Дар чунин ҳолатҳо зарур аст, ки чораҳои саривақтӣ ва самаранок қабул карда шаванд, ки баҳри пешгирии ҷиноятҳо ба муқобили асосҳои сохтори конститутсионӣ ва амнияти давлат ва дигар ҷиноятҳое, ки ба ноором сохтани давлат равона гардидаанд, кифоя бошанд.

Вобаста ба пешгирии экстремизм ҳамчун яке аз ҷиноятҳо ба муқобили асосҳои сохтори конститутсионӣ ва амнияти давлат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон санадҳои байналмилалӣ ба монанди Конвенсияи Шанхай дар бораи мубориза бо терроризм, ҷудоихоҳӣ ва ифротгароӣ аз 30 январи соли 2002 таҳти рақами №513, Протокол дар бораи тамдиди Шартномаи амнияти коллективӣ аз 15 майи соли 1992, Қарор дар бораи Консепсияи ҳамкории давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил дар мубориза бо терроризм ва дигар зуҳуроти зӯроваронаи экстремизм аз 1 октябри соли 2006 таҳти рақами №373, Созишнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии халқии Хитой оид ба ҳамкорӣ дар мубориза бо терроризм, сепаратизм ва экстремизм аз 2 сентябри соли 2003, Шартномаи байни Ҷумҳурии Қазоқистон, Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ўзбекистон дар хусуси ҳамкории муштарак доир ба мубориза алайҳи терроризм, экстремизми сиёсӣ ва динӣ, ҷинояткории муташаккилонаи трансмиллӣ ва дигар таҳдидҳои устуворӣ ва амнияти тарафҳо аз 8 ноябри соли 2000 таҳти рақами  №161 ва санадҳои дохилӣ, ба монанди Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм (ифротгароӣ)», Консепсияи сиёсати ҳуқуқии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 02 ноябри соли 2013, Консепсияи ягонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ) аз 28 марти соли 2006, Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба муқовимат ба экстремизм ва терроризм  барои солҳои 2016-2020 аз 12 ноябри соли 2016 таҳти рақами №776 қабул ва амал намуда истодаанд, ки онҳо баҳри таъмини асосҳои сохти конститутсионӣ, ҳифзи тамомияти арзӣ, дахлнопазирӣ ва ҷудонашаванда будани ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон, пешгирии фаъолияти террористӣ, тахрибкорӣ (диверсионӣ), ифротгароии (экстремизми) сиёсӣ дар ҳама гуна шакли он, аз ҷумла барангехтани бадбинӣ ё хусумати иҷтимоӣ, нажодӣ, миллӣ, динӣ, мафкуравӣ, маҳалгароӣ ё гурўҳӣ равона шудаанд.

8 декабри соли 2003 бори аввал Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм (ифротгароӣ)» қабул гардид, ки дар он асосҳои ҳуқуқи мубориза бар зидди экстремизм, татбиқи сиёсати давлат дар соҳаи мубориза бар зидди экстремизм,  таъмини ўҳдадориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба мубориза бар зидди экстремизм, муайян намудани асосҳои ҳуқуқию ташкилии мубориза бар зидди фаъолияти экстремистӣ, муқаррар намудани ҷавобгари барои амалӣ шудани он, ташаккули вазъи тоқатнопазирӣ дар байни мардуми ҷумҳурӣ нисбати экстремизм, инчунин ошкоркунӣ, пешгирӣ ва роҳ надодан ба фаъолияти экстремистӣ, рафъи сабабҳо ва шароитҳое, ки ба пайдошавии экстремизм мусоидат мекунанд, мустаҳкам карда шуд.

26 декабри соли 2018 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вобаста ба масъалаи афзоиши хатари терроризм ва экстремизм дар ҷаҳони муосир изҳори назар карда, ба Прокуратураи генералӣ, Вазорати корҳои дохилӣ ва Кумитаи давлатии амнияти миллӣ супориш дода буданд, ки дар ҳамкорӣ бо Вазорати адлия ҷиҳати такмили заминаҳои ҳуқуқии пешгирӣ кардани экстремизм ва таҳияи тарзу усулҳои муосири муқовимат бо ин зуҳурот дар муҳлати се моҳ лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» - ро таҳия ва ба Ҳукумати мамлакат пешниҳод намоянд. Санаи 28 ноябри соли 2019 Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори худ таҳти № 1516 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба экстремизм»-ро қабул намуд ва он аз ҷониби Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 25 декабри соли 2019 таҳти № 714 ҷонибдорӣ карда шуд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон санаи 2 январи соли 2020 ба он имзо гузоштанд.

Қонуни мазкур асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии муқовимат ба экстремизмро бо мақсади ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, асосҳои сохтори конститутсионӣ, таъмини соҳибихтиёрӣ, тамомияти арзӣ ва амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян менамояд.  

Қонуни нави Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» аз 6 боб ва 30 модда иборат ёфта, фарогири масъалаҳои зерин мебошад:

1) Муқаррароти умумӣ. Дар муқаррароти умумӣ мафҳумҳои экстремизм, фаъолияти экстремистӣ, маблағгузории экстремизм, ташкилоти экстремистӣ, маводи экстремистӣ, муқовимат ба экстремизм, ҷиноятҳои хусусияти экстремистидошта, ҳуқуқвайронкунии маъмурии хусусияти экстремистидошта дода шуда, принсипҳо, самтҳои асосӣ ва вазифаҳои асосии муқовимат ба экстремизм муайян гардидаанд. Яке аз навгониҳои Қонуни нав ин бори аввал дар сатҳи қонунгузорӣ мустаҳкам намудани мафҳумҳои бунёдии муқовимат бо экстремизм ба монанди маблағгузории экстремизм, ҳуҷҷати хусусияти экстремистидошта, муқовимат ба экстремизм, ҷиноятҳои хусусияти экстремистидошта, ҳуқуқвайронкунии маъмурии хусусияти экстремистидошта мебошад.

2) Асосҳои идоракунии муқовимат ба экстремизм. Қисмати мазкур асосан ба салоҳияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти муқовимат ба экстремизм бахшида шуда, ҳамчунин дар он субъектҳои муқовимат ба экстремизм, ваколатҳо, уҳдадориҳои онҳо ва кафолати давлатӣ нисбати шахсоне, ки дар муқовимат ба экстремизм кумак мерасонанд, муайян шудаанд.

3) Чораҳо дар самти муқовимат ба экстремизм. Бо мақсади пешгирии фаъолияти экстремистӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил, бақайдгирӣ ва фаъолияти ташкилотҳои экстремистӣ ё ташкилотҳое, ки ба экстремизм мусоидат мекунанд; фаъолияте, ки ба тарғиби экстремизм алоқаманд аст, аз ҷумла дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон тайёр, нигоҳ доштан, воридот, ҳамлу нақл, табъу нашр ва паҳн кардани маводи экстремистӣ; созмон додан ва фаъолияти ташкилотҳо, воҳидҳои сохтории (филиалҳо, намояндагиҳои) ташкилотҳои хориҷӣ ё байналмилалӣ, ки мақсад ва амалҳояшон ба фаъолияти экстремистӣ алоқаманд аст; истифодаи номи ташкилоти тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон экстремистӣ эътирофшуда дар номгузории ташкилотҳои нав таъсисёбанда;   ворид шудан, баромадан ё гузаштани транзитӣ аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи шаҳрвандони хориҷӣ ё шахсони бешаҳрванд, ки дар фаъолияти экстремистӣ иштирок кардаанд, инчунин ба онҳо додани ҳуҷҷат барои иқомат; додани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд, ки дар фаъолияти экстремистӣ иштирок намудаанд; гузарондани маҷлисҳо, гирдиҳамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳо, пикетгузориҳо ё чорабиниҳои дигари оммавӣ бо вайрон кардани талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон;  истифодаи шабакаҳои коммуникатсионии истифодаи умум, шабакаи интернет ва сомонаҳои иҷтимоӣ барои интишори даъватҳои экстремистӣ; кирдорҳои дигари барқасдона, ки ба фаъолияти экстремистӣ шароит фароҳам меоваранд, манъ карда шудааст.

Ҳамчунин дар қисмати мазкур диққати асосӣ ба масъалаҳои манъ ва ё маҳдуд кардани дастрасӣ ба иттилооти хусусияти экстремистидошта, асосҳо, тартиби эътирофи ташкилоти экстремистӣ ва оқибатҳои он, тартиби экстремистӣ эътироф намудани мавод, додани огоҳии расмӣ, амр ва овардани пешниҳод дар бораи роҳ надодан ба амалӣ гаштани фаъолияти экстремистӣ ва муқовимат ба маблағгузории экстремизм дода шудааст, ки яке аз навгониҳои ин Қонун мебошад.

4) Қисмати чорум баҳисобгирии ташкилотҳои экстремистӣ ва шахсоне, ки барои фаъолияти экстремистӣ ба ҷавобгарӣ кашида ё маҳкум шудаанд, ҷавобгарӣ барои амалҳо дар фаъолияти экстремистӣ ном дошта, дар он масъалаҳои баҳисобгирии ташкилотҳои экстремистӣ ва шахсоне, ки барои фаъолияти экстремистӣ ба ҷавобгарӣ кашида ё маҳкум шудаанд, роҳ надодан ба фаъолияти экстремистӣ ҳангоми гузарондани чорабиниҳои оммавӣ, чораҳои муқовимат ба фаъолияти ташкилоте, ки  экстремистӣ эътироф шудааст, ҷавобгарии шахсони мансабдор ва хизматчиёни давлатӣ барои амалӣ намудани фаъолияти экстремистӣ ва ҷавобгарии шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ барои амалӣ намудани фаъолияти экстремистӣ инъикос гардидаанд.

Бояд қайд намуд, ки бо ҳалномаҳои Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкилотҳои зерин террористӣ ва экстремистӣ дониста шуда, фаъолияти онҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шудааст: «Ал-Қоида», «Ҳаракати Туркистони шарқӣ», «Ҳизби Исломии Туркистон» (собиқ ҳаракати Исломии Узбекистон), «Ҳаракати Толибон», «Бародарони мусулмон», «Лашкари Тойиба», «Гурўҳи исломӣ», «Ҷамъияти Исломии Покистон», «Ҷамоати таблиғ», ташкилоти динӣ-миссионерии «Созмони таблиғот» ва «Тоҷикистони озод», “Ҷамоати Ансоруллоҳ”. Бо шиддат гирифтани содиршавии ҷиноятҳои экстремистӣ 14 апрели 2014 “Давлати исломӣ” ва “Ҷабҳат ан Нусра”, 9 октябри соли 2014 “Гурӯҳи 24”, 29 сентябри соли 2015 “Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон” низ ташкилотҳои террористиву экстремистӣ эълон гардиданд. Баъдан, бо ҳалномаи Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 августи соли 2019 аризаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи иттиҳоди террористӣ-экстремистӣ эътироф намудани ташкилоти «Паймони миллии Тоҷикистон», манъ намудани фаъолияти он дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, бастани сомонаҳои интернетии ин ташкилот ва манъ кардани воридоту паҳни аудиосабтҳо, видеонаворҳо ва адабиёту варақаҳои он ба ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон қонеъ карда шуда, он ҳамчун ташкилоти террористиву экстремистӣ эълон карда шуд.

Ғояҳои ин ташкилотҳо комилан бар хилофи муқаррароти моддаи 1 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон буда ба сохтори конститутсионӣ ва амнияти давлати соҳибистиқлолу мустақили Тоҷикистон хавфи ҷиддӣ дорад.

5) Қисмати панҷум ҳамкории байналмилалӣ дар самти муқовимат ба экстремизм мебошад. Ҷумҳурии Тоҷикистон мутобиқи шартномаҳои байналмилалӣ дар самти муқовимат ба экстремизм бо давлатҳои хориҷӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва хадамоти махсуси онҳо, ҳамчунин ташкилотҳои байналмилалӣ, ки муқовимат ба экстремизмро амалӣ менамоянд, ҳамкорӣ менамояд.  Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳудуди давлати худ шахсони аз ҷониби давлатҳои хориҷӣ дар экстремизм гумонбар ва айбдоршавандаро танҳо мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, созишномаҳои дуҷониба ва бисёрҷонибаи басташуда ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофкардааш таъқиб менамояд.

6) қисмати охирон муқаррароти хотимавӣ мебошад. Дар ин қисмат ҷавобгарӣ барои риоя накардани талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм», аз эътибор соқит донистани Қонуни пешинаи Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм (ифротгароӣ)» аз 8 декабри соли 2003 ва тартиби мавриди амал қарор додани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» муқаррар карда шудаанд.

Бояд қайд намуд, ки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» бо навовариҳои хоса дар самти муқовимат бо эктремизм аз қонуни пешина фарқ дошта бошад ҳам, лекин аз нигоҳи маънидодкунии ҳуқуқӣ баъзе меъёрҳои он баҳсталаб мебошанд. Баҳри такмили минбаъдаи ин Қонун ба назар гирифтани ҳолатҳои зерин баҳри муқовимат бо экстремизм аз аҳамият холӣ нест:

хуб мешуд мафҳуми экстремизм, ки дар Қонуни зикршуда ҳамчун “ифодаи мафкура ва фаъолияти экстремистие, ки барои бо роҳи зӯроварӣ ва амалҳои дигари зиддиқонунӣ ҳал намудани масъалаҳои сиёсӣ, ҷамъиятӣ, иҷтимоӣ, миллӣ, нажодӣ, маҳалгароӣ ва динӣ (мазҳабӣ) равона карда шудааст”, омадааст бо мафҳуми экстремизм, ки Конвенсияи Шанхай бар зидди терроризм, сепаратизм ва экстремизм аз 30 январи соли 2002 таҳти рақами №513 мутобиқ карда шавад. Мувофиқи моддаи 1-и Конвенсияи Шанхай «Дар бораи мубориза бо терроризм, ҷудоихоҳӣ ва ифротталабӣ» экстремизм – ин кирдори бо роҳи зӯроварӣ ғасб намудани ҳокимият ё бо роҳи зӯроварӣ нигоҳ доштани ҳокимият, инчунин бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии давлат, ҳамчунин бо роҳи зӯроварӣ вайрон намудани амнияти ҷамъиятӣ, аз ҷумла бо ҳамин мақсад ташкил намудани воҳидҳои ғайриқонунии мусаллаҳ ё иштирок дар онҳо, ки бо тартиби ҷиноятӣ таъқиб карда мешаванд, мебошад;

дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» зарур аст, ки  мафҳумҳои даъвати оммавӣ барои амалӣ намудани фаъолияти экстремистӣ (ифротгароӣ), сафедкунии оммавии экстремизм, иттиҳоди экстремистӣ, экстремиист, гурўҳи таълимии хусусияти динии экстремистидошта ҷой дода шаванд. Зеро дар сатҳи қонунгузорӣ ташреҳ нашудани ин истилоҳот метавонанд дар давраи тафтишотӣ пешакӣ ва судӣ ба мушкилиҳо оваранд;

технологияҳои муосири иттилоотӣ, бахусус шабакаи Интернет омили стратегие мебошанд, ки ташкилотҳои террористиву экстремистӣ ва ҷонибдоронашон аз онҳо ҷиҳати пешбурди ташвиқоти густурдаи экстремистӣ, ба сафҳои худ ҷалб намудани аъзои нав, омода ва роҳбарӣ намудан ба амалҳои экстремистӣ ва террористӣ истифода мебаранд. Таҳқиқи фазои иттилоотии Тоҷикистон аз афзоиши сатҳи истифодабарии Интернет ҷиҳати паҳн намудани ғояҳо ва даъватҳои экстремистию террористӣ гувоҳӣ медиҳад. Айни ҳол дар Тоҷикистон қариб 3 миллион муштариёни шабакаи Интернет мавҷуд буда, зиёда аз 80 фоиз онҳо ҳадафмандона ё ғайриихтиёр тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ба маводи дорои хусусияти экстремистӣ дастрасӣ пайдо менамоянд. Бинобар ин мақомоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти муайян ва манъ намудани пахши сомонаҳои тарғибкунандаи маводи экстремистӣ бояд фаъол бошанд. Бинобар ин ҷиҳати босамар муқовимат намудан бо экстремимзм қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи амнияти фазои маҷозӣ (кибер)” ва Доктринаи амнияти иттилотии Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим доранд;

барои босамар муқовимат намудан бо экстремизм, бахусус ҷиноятҳои экстремистӣ ва хусусияти экстремистидошта дар шабакаҳои интернетӣ ва дар ҳаёти осоишта нақши муҳимро тарбияи аҳолӣ  дар рӯҳияи таҳаммулпазирӣ мебозад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо дар баромадҳояш таъкид намудааст, ки тарбия ва такмили ахлоқу маънавият дар ҳама давру замонҳо бар дўши волидон вогузор мегардад. Зеро, бо кумак ва дастгирии волидон сатҳи донишандўзӣ, одобу рафтор, арҷгузорӣ ба анъанаҳои неки ниёгон, садоқат ба ватану миллат ва худшиносию худогоҳи миллӣ, эҳтиром ва меҳру муҳаббат нисбат ба волидон, атрофиён ва ҷамъият дар зеҳни фарзандон парвариш меёбад. Дар вақтҳои охир терроризм, зиддиятҳои миллӣ, бегонапарастӣ, поймол намудани ҳуқуқҳои муносибати миллӣ, этникӣ, динӣ, маҳдудияти забонҳо, таҳдиди сарнагун сохтани ҳокимияти қонунӣ ва монанди инҳо хеле зиёд гардидааст. Ҳамаи ин хавфи таҳдид ба таҳкими сулҳ ва озодиро дар сатҳи миллӣ ва байналхалқӣ нишон дода, боиси монеае дар роҳи тараққиёти ҷомеа мегардад. Бинобар ин, масъалаи таҳаммулпазирӣ яке аз проблемаҳои марказии ҷаҳонӣ ва сатҳи дохилидавлатӣ гаштааст. Ҷиҳати самаранок татбиқ намудани тарбияи аҳолӣ дар руҳияи таҳаммулпазирӣ ва амали манфиатовари Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» қабули Барномаи давлатӣ “Оид ба ташакулёбии шуури таҳаммулпазирӣ ва муқовимат бо экстремизм дар байни ҷавонон” саривақтӣ буда, кафили устуворӣ ва боэътимоди ояндаи давлату давлатдории мо тоҷикон мебошад. 

Қудратов Некруз Абдунабиевич - мудири кафедраи ҳуқуқи иқтисодии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, номзади илмҳои ҳуқуқ, дотсент

Раҳимзода Умедҷон -  ваколатдори калони оперативӣ оид ба корҳои махсусан муҳими РАД ВКД ҶТ, подполковники милиса

Дар ибтидои моҳи ноябри соли 2019 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 25-уми солгарди қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бошукӯҳ ва хотирмон ҷашн гирифта шуд ва дар ин айём аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба тасвиб расид, ки он ба зиёда аз 20 ҳазор нафар шаҳрванди кишвар тааллуқ дорад.

Ҳамчунин, дар солҳои охир бо саъю кӯшиши Президенти кишвар ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи «Солҳои 2019-2021-Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» дар ҳар як гӯшаю канори меҳан корҳои созандагию ободкорӣ рафта истодааст, ки ин амал ба муносибати ҷашни 30-солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳандозӣ мегардад.

Чунин рушди босуръати соҳаҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангии кишвар ба душманону ватанфурӯшони давлат ва миллати солори тоҷик хуш намеояд ва онҳо аз рӯи бухлу ҳасад ва ғаразу кинаварзӣ нисбат ба давлату миллати тоҷикон дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва интернет ҳар гуна туҳмату буҳтон ва лофу газоф мегӯянд.

Имрӯз давлати тоҷикон тавоною неруманд аст ва ба дасисабозию вайронкории душманону хоинони ватан ҷавоби сазовор медиҳад.
Масалан, 3-юми ноябри соли равон ҷангиёни ба ном «Давлати исломӣ» дар ноҳияи Қубодиёни вилояти Хатлон сарҳади давлатиро гузаштанд ва шаби 6-уми ноябри ҳамин сол ба дидбонгоҳи сарҳадии «Ишқобод»-и қисми ҳарбии отряди сарҳадии «Султонобод» ҳуҷум карданд.

Дар натиҷаи амали фаврии ниҳодҳои қудратии мамлакат 15 нафар аз ин гурӯҳи мусаллаҳ кушта шуд ва 5 нафари онҳо дастгир гардиданд.

Ҳамчунин, мухолифону ватанфурӯшон «аз таги нохун чирк кофта», сафари хидматии Президенти кишварро ба давлатҳои Аврупо мавриди таҳлилу баррасии ғаразнок ва ғайриобъективона қарор додаанд, ки албатта, ба ин суханони бепояву бемантиқ ва душманони онҳо касе бовар намекунад.

Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон роҳбари давлати демократию ҳуқуқбунёд ва дунявӣ аст ва Тоҷикистон бо бештари давлатҳои ҷаҳон, аз ҷумла, бо кишварҳои аврупоӣ робитаи сиёсию иқтисодӣ дорад. Аз ин рӯ, Президенти кишвар аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун роҳбари муваффақ ва ташаббускор шинохта ва эътироф гардидааст ва ин сафари навбатии мавриди назари сарвари давлати тоҷикон ба кишварҳои Аврупо чун сафари хидматӣ ба хотири таҳкими робитаҳои ҳасанаи кишвари мо бо Конфедератсияи Швейтсария ва Франсия мебошад.

Айбҷӯию кинаварзӣ ва туҳмату буҳтони душманону ватанфурӯшони давлату миллати тоҷикон далели заъфу нотавонии зеҳнӣ ва мавқею вазни сиёсӣ надоштани онҳо мебошад. Имрӯз онҳо ягон нерӯи сиёсии солиме нестанд, дар ҷомеаи кунунии мо мавқею нуфузе надоранд ва афкору ақидаҳои ғаразноки онҳо аз ҷониби мардуми тоҷик ва, бавежа, ҷавонони мо пазируфта намешавад.

29 - уми ноябри соли 2019 дар толори Дастгоҳи марказии Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷаласаи навбатии Шӯрои ҷамъиятиву машваратӣ доир ба фаъолияти гумрукӣ баргузор гардида, дар он масъалаҳои оид ба ташкили фаъолияти Шӯро ва натиҷаҳои фаъолияти Хадамоти гумрук дар соли 2019, фаъолияти мақомоти гумрук дар самти ҳифзи объектҳои моликияти зеҳнӣ, фаъолияти Портали савдои Тоҷикистон ва ҷамбасти натиҷаҳои ҷаласа мавриди баррасии аҳли нишаст қарор дода шуд.

Дар кори ҷаласаи Шӯро Роҳбарият ва сардорони раёсатҳои Дастгоҳи марказии Хадамоти гумрук, cардорони воҳидҳои сохтории Хадамоти гумрук, намояндагони мақомотҳои иҷроия ва аҳли тиҷорат иштирок намуданд.

Муовини якуми сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Турсунзода Азим Ҳайдар баромад намуда, қайд намуданд, ки “Шӯрои ҷамъиятию машваратӣ доир ба фаъолияти гумрукӣ дар назди Хадамоти гумрук бо мақсади татбиқи банди 14-и моддаи 467 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шудааст.

Мақсади Шӯро ҳамчун мақоми ҷамъиятию машваратӣ, ин пеш аз ҳама мусоидат намудан дар асоси ҳамкории мутақобилаи мақомоти гумрук бо аҳли тиҷорат ва саноат дар таҳия ва татбиқи сиёсати гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади таъмини ҳифзи манфиатҳои иқтисодии мамлакат ва ташкил намудани шароитҳои мусоид барои фаъолияти соҳибкорӣ, такмили сохтори амалиёти содиротию воридотӣ ва ҷалб намудани сармояи хориҷӣ мебошад.

Инчунин, муовини якуми Хадамоти гумрук Турсунзода А.Ҳ. вобаста ба дастовардҳое, ки аз рӯи натиҷаҳои фаъолият мақомоти гумрук дар самти содагардонии расмиёти савдо дар соли 2019 ба онҳо ноил гардид, маълумоти мухтасар пешниҳод намуд. Ӯ қайд намуд, ки бо мақсади мутобиқ намудани Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон ба талаботи Созишномаи Созмони Умумиҷаҳонии Савдо оид ба содагардонии расмиёти савдо, аз ҷониби мутахассисони Хадамоти гумрук ва Кумитаи миллӣ оид ба содагардонии расмиёти савдо дар назди Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намуданш тағйиру иловаҳо ба Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба ҷорӣ намудани боби нав «Танзимгари ваколатдори иктисодӣ» таҳия гардида, бо вазорату идораҳои дахлдор ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқа карда шуда, аз ҷониби Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон санаи 28 ноябри соли 2019 муҳокима ва қабул карда шуд.

Сипас, маърӯзаи сардори шуъбаи Раёсати ташкили назорати гумрукии Хадамоти гумрук Ёров Ёрмаҳмад дар мавзӯи «Фаъолияти мақомоти гумрук дар самти ҳифзи объектҳои моликияти зеҳнӣ» шунида шуда, аз ҷониби иштирокчиён мавриди муҳокима қарор дода шуд.

Ҳамчунин, навори видеоӣ оид ба истифодаи Портали савдои Тоҷикистон  дар мавзӯи «Фаъолияти Портали савдои Тоҷикистон», манзури иштирокчиёни ҷаласаи Шӯро гардонида шуд.

Баъди намоиши навори видеоӣ иштирокчиёни ҷаласа, аз ҷумла, намояндагони Вазорати рушди иқтисод ва савдо, Вазорати фарҳанг, Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон, Ассотсиатсияи «АВВАТ», Ассотсиатсияи брокерон, Ассотсиатсияи миллии занони соҳибкор «Кадбону» ва Барномаи JIZ вобаста ба ин мавзӯъ фикру ақидаҳои худро иброз намуданд.

Мавриди зикр аст, ки баромад ва таклифҳои олимони Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон, аз ҷумла таклифҳои мудири кафедраи экспертизаи молҳо ва фаъолияти гумрукӣ, доктори илмҳои иқтисодӣ Нозимҷон Нидоев оид ба дастовардҳои мақомоти гумрук дар самти таҳияи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, аз ҷумла ҷалби олимон дар таҳияи Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон, сари вақт ҳалли худро пайдо намудани масъалаҳои байни мақомоти гумрук ва иштирокчиёни робитаҳои иқтисодии хориҷӣ ва минбаъд боз ҳам ҷоннок намудани иштироки олимони соҳаҳои дахлдор дар таҳияи санаҳои меъёрию ҳуқуқӣ ва ҳамчун дуюмин маърӯзачӣ аз руй масъалаҳои дахлдори рӯзномаи ҷаласа фикри худро баён намудани онҳо аз ҷониби ҳозирин ва Раёсат ҷонибдорӣ карда шудаанд.

Кафедраи экспертизаи молҳо ва фаъолияти гумрукии ДДТТ

Ба ҳамаи душвориҳои ичтимоӣ иқтисодӣ нигоҳ накарда Тоҷикистони соҳибистиқлол барои ноил шудан ба рушди устувори иқтисодӣ таҳти роҳбарии Президенти кишвар Мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ин самт қадамҳои устувор пеш гузошта истодааст. Дар як муддати кӯтоҳ сохта ба истифода додани роҳу пулҳо ва нақбҳо, ки Тоҷикистонро ба ҷаҳони беруна аз чор тарафи кишвар пайваст мекунад ва тавассусти ин роҳҳо Тоҷикистон ба мамолики шарқу ғарб, шимолу ҷануб бо роҳҳои автомобилгарди байналхалқӣ алоқаҳои иқтисодии худро ривоҷ дода истодааст.

Тавассути чорабиниҳои стратегии давлатӣ аз 1999 то соли 2018 дараҷаи камбизотаӣ дар мамлакат аз 86% ба 25% кам карда шуд. Бо талошҳои шабонарӯзии роҳбарияти олии кишвар дар роҳи ба даст овардани истиқлолияти энергетикӣ, низ корҳои зиёде ба анҷом расонида шудаанд. Аз ҷумла дар ин муддат нерӯгоҳҳои обии барқии сангтуда 1, Сангтуда 2 сохта ба истифода дода шуда, дар минтақаҳои кӯҳистони кишвар 354 нерӯгоҳҳои хурди барқӣ мавриди истифода қарор дода шуд. Дар дигар бахшҳои хоҷагии халқ, низ пешравиҳои назаррас дида мешаванд. Аз ҷумла дар соҳаи маориф, тандурустӣ, хоҷагии комуналӣ, соҳаи сайёҳӣ, кишоварзӣ, бахши саноат таи 10-солаи охир корҳои зиёде ба анҷом расонида шудаанд.

Имруз Тоҷикистон бо 160 мамлакати дунё алоқаҳои иқтисодию фарҳангӣ ба роҳ монда аст. Маркази кишвар ш.Душанбе рӯз то рӯз симои худро дигар карда истодааст. Ҳамаи ин дастовардҳо нотавонбинони кишвари моро дар хориҷи мамлакат ором гузошта, наметавонанд ва онҳо ба ҳар роҳу восита тавасути ахбори умум нисбати пешравиҳои кишвари мо куркурона муносибат намуда, беасос санг мезананд.

Ҳолати ҳузнангезе, ки шаби 6.11.2019 дар қисми ҳарбии сарҳадии Ишқобод рух дод, яъне ҳуҷуми яроқноки гуруҳи террористии давлати исломӣ, ки аз хоки Афғонистон пинҳонӣ гузашта мақсадҳои нопоки худро амалӣ карданӣ буданд, боз аз он нишон медиҳад, ки нотавонбинони миллати мо, ҳанӯз ҳам дар хориҷ аз мамлакат ором нестанд ва бо ҳар роҳу восита мехоҳанд ҷомеаи ороми моро ноором созанд. Албатта ин беҳуда нест, зеро ки Тоҷикистон яке аз кишварҳои орому осоиштаи қаламрави Осиёи миёна ва ИДМ эътироф гаштааст. Ин оромию сулҳу субот, якдигарфаҳмӣ, пешравиҳои иқтисодӣ қариб дар ҳама соҳаҳои халқи кишвар, ин нотавонбинонро дар хориҷи кишвар боз ҳам, ором намегузорад. Онҳо фикр намекунанд, ки мардуми Тоҷикистон душваориҳои солҳои 90-ум аз сар гузарондаи худро ҳеҷ гоҳ фаромуш намекунанд ва намегузоранд, ки бори дигар мардуми Тоҷикистонро бо роҳу найрангҳои сиёсии худ ин нотавобинон ба гирдоби иғвоангези худ кашанд. Имрӯзҳо ҳар як фарди кишвар аз дастовардҳои таи солҳои охир дар давраи осоиштагӣ ба дастовардаи мамлакат бохабаранд ва намегузоранд, ки ин пирӯзиҳо боз дубора ба гирдоби иғвоангези хоинони миллат баргардад. Ҳуҷуми номардонаи гурӯҳи давлати исломиро хурду калони мамлакати тозаистиқлоли мо маҳкум менамояд. Мо бо боварии комил гуфта метавонем, ки дар Тоҷикистон барои пешгирии чунин найрангҳои хоинони миллат тамоми нерӯи зарурӣ дида мешавад ва ҳамбастагии тамоми қишрҳои ҷомеа бо давлату ҳукумат нишонаи ин нерӯ мебошанд. Ба боварии комил гуфта метавонем, ки миллати тамаддунофари тоҷик ҳеҷ гоҳ намегузорад, ки ҷомеаи орому осоиштаи моро хоинони миллат ба гирдоби фиребу найрангҳои нотавонбинонаи худ кашанд.

Мудири кафедраи иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалӣ, дотсент Қурбонова З.М.

Нишонӣ

Номи пурра: Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон 

Нишонӣ: 734061, Ҷумҳурии Тоҷикистон, ш. Душанбе, кӯч. Деҳоти 1/2, Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон

Ректор: д.и.и., профессор Фақеров Ҳамидуллохон Нуриддинович

Мо дар шабакаҳо иҷтимоӣ

Асосӣ Хабарҳои сиёсӣ