Ватан барои ҳар инсон арзиши муқаддас аст. Он маконест, ки инсон дар он ба дунё меояд, тарбия мегирад ва рушд мекунад. Муҳаббат ба ватан яке аз арзишҳои асосии ахлоқӣ ва шаҳрвандӣ ба шумор меравад. Баръакс, хиёнат ба ватан амале мебошад, ки ба амният, истиқлолият ва суботи давлат зарари ҷиддӣ мерасонад.

Хиёнат ба ватан ҳамчун амале фаҳмида мешавад, ки шахс ба муқобили манфиатҳои миллӣ ва давлатии кишвари худ содир мекунад. Ин метавонад ҳамкорӣ бо душман, ифшои сирри давлатӣ, кумак ба неруҳои зиддидавлатӣ ё дигар амалҳое бошанд, ки ба амнияти кишвар таҳдид мекунанд. Дар қонунгузории аксари давлатҳо хиёнат ба ватан ҷинояти махсусан вазнин ҳисобида мешавад. Сабабҳои чунин амали номатлуб метавонанд гуногун бошанд, чунончи:

• Манфиати шахсӣ (пул, мансаб, имтиёз);
• Фишор ё таҳдид аз ҷониби гурӯҳҳо ё давлатҳои дигар;
• Набудани ҳисси баланди ватандӯстӣ.

Бо вуҷуди ин, ҳеҷ яке аз ин сабабҳо хиёнатро сафед карда наметавонад, зеро зарари он метавонад ба сарнавишти давлату миллат таъсир расонад.

Хиёнат ба ватан боиси оқибатҳои зерин мегардад:

• Заиф шудани амнияти миллӣ;
• Бесуботии сиёсӣ;
• Аз даст рафтани боварии ҷомеа;
• Ҷазои сахти ҳуқуқӣ барои гунаҳкор.

Ғайр аз ҷазои ҳуқуқӣ, шахси гунаҳкор обрӯю эҳтироми худро дар ҷомеа аз даст медиҳад.

Барои пешгирии чунин падидаи номатлуб, муҳим аст, ки дар ҷомеа ҳисси ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба қонун тарбия карда шавад. Оила, мактаб ва ҷомеа дар ташаккули ҷаҳонбинии шаҳрвандон нақши муҳим доранд. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсӣ низ метавонад ба коҳиш ёфтани чунин ҷиноятҳо мусоидат намояд.

Имрӯзҳо шахсоне низ ҳастанд, ки манфиатҳои хешро аз манфиатҳои давлату миллат боло дониста, ба амалҳои бисёр ҳам нанговар даст мезананд. Муҳаммадиқболи Садриддин ва амсоли ин афроди бенангу номусу ватанфурӯш, аз қабили чунин ашхосе ба шумор мераванд, ки ба ватани хеш туҳмату буҳтонҳои беасоси муғризона зада, сӯи он сангпартоӣ мекунанд.

Хиёнат ба ватан, ки хатарноктарину вазнинтарин амал ба ҳисоб рафта, на танҳо ба давлат, балки ба тамоми ҷомеа зарар мерасонад, нобахшиданист. Аз ин рӯ, дӯст доштани ватан, ҳифзи манфиатҳои давлату миллат ва арҷгузорӣ ба арзишҳои миллию умумибашарӣ вазифаи ҳар як шаҳрванд мебошад. Танҳо тавассути ваҳдат, масъулиятшиносӣ ва садоқат ба ватани азиз метавон амну субот ва пешрафти кишварро таъмин кард.

Рустамзода Фитрат, мудири кафедраи иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалӣ