Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои бузурги давлатдорӣ ва омили муҳимми рушди устувори ҷомеа ба шумор меравад. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки ҳар миллат ва давлате, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ, сулҳу субот ва иттиҳоди шаҳрвандон вуҷуд дорад, метавонад ба пешрафтҳои назаррас дар соҳаҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ ноил гардад. Баръакс, ихтилофҳо, низоъҳо ва ҷудоиандешӣ метавонанд ба ақибмондагӣ ва харобии ҷомеа оварда расонанд.

Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи ваҳдати миллӣ аҳаммияти махсус дорад. Пас аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ, кишвар ба мушкилоти зиёде рӯ ба рӯ гардид. Ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти мардум, иқтисодиёт ва сохтори давлатдорӣ зарари ҷиддӣ расонд. Аммо бо талошҳои роҳбарияти давлат ва хиради мардуми тоҷик сулҳу субот барқарор гардида, заминаи ваҳдати миллӣ фароҳам омад. Имрӯз ваҳдати миллӣ ҳамчун яке аз дастовардҳои муҳимтарини давлатдории навини тоҷикон эътироф мешавад.

Ваҳдати миллӣ маънои ҳамбастагӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамгироии тамоми қишрҳои ҷомеаро дорад. Он на танҳо ягонагии сиёсӣ, балки ягонагии маънавӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии мардумро низ дар бар мегирад. Ваҳдат шароитеро фароҳам месозад, ки шаҳрвандон новобаста аз мансубияти миллӣ, динӣ, забонӣ ва иҷтимоӣ барои ҳифзи манфиатҳои умумии давлат ва ҷомеа якҷо фаъолият намоянд.

Мафҳуми ваҳдати миллӣ бо арзишҳои муҳиме, аз қабили сулҳ, таҳаммулпазирӣ, эҳтироми ҳуқуқи инсон, адолат ва ҳамкории созанда алоқаманд аст. Ҷомеае, ки дар он ваҳдат ҳукмфармо аст, метавонад мушкилоти худро тавассути муколама ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳал намояд.

Ваҳдати миллӣ ҳамчунин воситаи муҳимми нигоҳдории истиқлолияти давлатӣ мебошад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва равандҳои мураккаби сиёсиву иқтисодӣ танҳо ҷомеаи муттаҳид метавонад манфиатҳои миллии худро ҳимоя карда, роҳи рушди устуворро интихоб намояд.

Таърихи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки сулҳу ваҳдат барои рушди давлат нақши ҳалкунанда доранд. Дар солҳои аввали истиқлолият кишвар ба буҳрони сиёсӣ ва ҷанги шаҳрвандӣ гирифтор гардид. Ин ҷанг ба иқтисодиёт, инфрасохтор ва зиндагии мардум зарари калон расонд. Ҳазорон нафар ҷони худро аз даст доданд ва шумораи зиёди шаҳрвандон муҳоҷир шуданд.

Дар чунин шароити мураккаб зарурати барқарор намудани сулҳ ва ваҳдати миллӣ ба масъалаи аввалиндараҷа табдил ёфт. Музокирот ва кӯшишҳои пайвастаи ҷонибҳои мухолиф ба имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ оварда расонд. Ин рӯйдоди муҳим барои рушди минбаъдаи давлат заминаи устувор гузошт.

Баъди барқарор шудани сулҳ дар кишвар, ки пеш аз ҳама, бо ҷаҳду талош, ҷоннисорӣ ва заҳматҳои шабонарӯзии Президенти маҳбуби кишвар, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст омад, марҳалаи нави рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ оғоз гардид. Мактабҳо, беморхонаҳо, роҳҳо ва дигар иншооти муҳим барқарор ва бунёд шуданд. Сармоягузорӣ афзоиш ёфт ва шароити зиндагии мардум тадриҷан беҳтар гардид. Ҳамаи ин дастовардҳо маҳз ба шарофати сулҳу ваҳдати миллӣ ба даст омаданд.

Имрӯз таҷрибаи сулҳофарии Тоҷикистон ҳамчун намунаи муваффақ дар арсаи байналмилалӣ арзёбӣ мегардад. Ин таҷриба нишон медиҳад, ки бо иродаи сиёсӣ ва хиради мардум ҳатто мушкилоти мураккабтаринро метавон ҳал намуд.

Рушди иқтисодӣ бидуни сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ имконнопазир аст. Вақте ки дар ҷомеа оромӣ ва амният таъмин мегардад, барои рушди соҳибкорӣ, сармоягузорӣ ва истеҳсолот шароити мусоид фароҳам меояд.

Яке аз омилҳои муҳимми рушди иқтисодӣ ҷалби сармоя мебошад. Сармоягузорон пеш аз ҳама ба сатҳи суботи сиёсӣ ва иҷтимоии кишвар таваҷҷуҳ мекунанд. Дар ҷомеаи муттаҳид хавфҳои сиёсӣ камтар буда, имкониятҳои иқтисодӣ бештар мегарданд. Аз ин рӯ, ваҳдати миллӣ ба беҳтар шудани фазои сармоягузорӣ мусоидат мекунад.

Илова бар ин, ваҳдат имконият медиҳад, ки захираҳои моддӣ ва инсонӣ ба самтҳои созанда равона шаванд. Ба ҷои сарф кардани маблағҳо барои рафъи низоъҳо ва мушкилоти дохилӣ, давлат метавонад онҳоро барои рушди инфрасохтор, маориф, тандурустӣ ва дигар соҳаҳои муҳим истифода намояд.

Дар Тоҷикистон солҳои охир татбиқи лоиҳаҳои бузурги энергетикӣ, нақлиётӣ ва саноатӣ ба шарофати сулҳу субот ва ҳамбастагии ҷомеа имконпазир гардид. Ин раванд барои беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва афзоиши имкониятҳои шуғл мусоидат менамояд.

Ваҳдати миллӣ ба рушди иҷтимоии ҷомеа низ таъсири амиқ мерасонад. Дар муҳити орому осуда имкониятҳои беҳтар барои таълиму тарбия, ҳифзи саломатӣ ва рушди фарҳанг фароҳам меоянд.

Маориф яке аз соҳаҳое мебошад, ки аз сулҳу субот бештар манфиат мегирад. Дар шароити ваҳдат муассисаҳои таълимӣ фаъолияти муътадил дошта, ҷавонон метавонанд дониш ва касб омӯзанд. Ин омил барои ташаккули неруи зеҳнӣ ва рушди сармояи инсонӣ аҳаммияти калон дорад.

Тандурустӣ низ аз ваҳдат манфиат мебинад. Давлат метавонад ба беҳтар намудани хизматрасониҳои тиббӣ, сохтмони беморхонаҳо ва омодасозии мутахассисон диққати бештар диҳад. Дар натиҷа сатҳи саломатии аҳолӣ баланд мешавад.

Фарҳанг ва санъат низ дар муҳити ваҳдат рушд мекунанд. Арзишҳои миллӣ ҳифз гардида, ҳамзамон, муносибатҳои фарҳангии халқҳои гуногун густариш меёбанд. Ин раванд ба таҳкими ҳувияти миллӣ ва эҳтироми мутақобила мусоидат менамояд.

Ҷавонон қувваи пешбарандаи ҷомеа мебошанд. Ояндаи ҳар давлат аз сатҳи дониш, маърифат ва масъулиятшиносии насли ҷавон вобаста аст. Аз ин рӯ, иштироки фаъолонаи ҷавонон дар таҳкими ваҳдати миллӣ аҳаммияти калон дорад.

Яке аз вазифаҳои асосии ҷавонон омӯзиши таърихи миллат ва қадр намудани арзишҳои миллӣ мебошад. Шиносоӣ бо таҷрибаи талхи низоъҳои гузашта ба ҷавонон кумак мекунад, ки аҳаммияти сулҳу ваҳдатро беҳтар дарк намоянд.

Ҷавонон бояд дар рӯҳияи ватандӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва эҳтиром ба дигарон тарбия ёбанд. Онҳо бояд ба ҳар гуна ғояҳои ифротӣ, таассуб ва ҷудоиандешӣ муқобилат намуда, барои таҳкими дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ саҳм гузоранд.

Технологияҳои муосир ва шабакаҳои иҷтимоӣ имкониятҳои васеъ барои табодули иттилоот фароҳам меоранд. Дар баробари ин, онҳо метавонанд воситаи паҳншавии маълумоти бардурӯғ низ бошанд. Аз ин рӯ, ҷавонон бояд фарҳанги истифодаи дурусти иттилоотро омӯзанд ва аз паҳн кардани маводи дорои хусусияти низоъангез худдорӣ намоянд.

Таҳаммулпазирӣ яке аз пояҳои асосии ваҳдати миллӣ мебошад. Дар ҷомеаи муосир одамон дорои ҷаҳонбинӣ, манфиат ва ақидаҳои гуногун мебошанд. Маҳз эҳтиром ба гуногунандешӣ имконият медиҳад, ки ҷомеа дар фазои ором рушд кунад.

Фарҳанги таҳаммулпазирӣ маънои қабул кардани андешаҳои дигарон, эҳтиром ба ҳуқуқу озодиҳои инсон ва омодагӣ ба муколамаро дорад. Ин арзишҳо барои пешгирии ихтилофҳо ва таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ муҳим мебошанд.

Дар Тоҷикистон намояндагони миллатҳо ва динҳои гуногун зиндагӣ мекунанд. Ҳамзистии осоиштаи онҳо яке аз нишонаҳои муҳимми ваҳдати миллӣ мебошад. Давлат барои таъмини баробарии шаҳрвандон ва ҳифзи ҳуқуқҳои онҳо чораҳои зарурӣ меандешад.

Бояд гуфт, ки таҳкими фарҳанги таҳаммулпазирӣ аз оила, мактаб ва ҷомеа оғоз меёбад. Ҳар як шаҳрванд бояд ба дигарон бо эҳтиром муносибат намуда, барои нигоҳ доштани муҳити дӯстона саҳм гузорад.

Амнияти миллӣ яке аз шартҳои асосии рушди давлат мебошад. Ҷомеаи муттаҳид метавонад ба таҳдидҳои дохилӣ ва хориҷӣ самаранок муқовимат намояд. Дар ҳолате ки шаҳрвандон дар атрофи манфиатҳои миллӣ муттаҳид ҳастанд, имконияти пайдо шудани низоъҳо ва бесуботӣ коҳиш меёбад.

Дар шароити муосир таҳдидҳо шаклҳои гуногун доранд: терроризм, экстремизм, ҷинояткории муташаккил, ҷангҳои иттилоотӣ ва дигар хатарҳо. Барои муқовимат ба чунин таҳдидҳо ҳамкории давлат ва ҷомеа зарур аст.

Ваҳдати миллӣ эътимоди шаҳрвандонро ба давлат таҳким бахшида, онҳоро барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ сафарбар менамояд. Аз ин рӯ, нигоҳдорӣ ва таҳкими ваҳдат на танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ, балки масъулияти ҳар як шаҳрванд мебошад.

Хуллас, ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои бузургтарини ҷомеаи муосир ва асоси рушди устувори давлат ба ҳисоб меравад. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон собит намудааст, ки маҳз сулҳу субот ва ҳамдигарфаҳмӣ метавонанд барои пешрафти иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ замина фароҳам оваранд.

Имрӯз вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аз он иборат аст, ки ин неъмати бузургро ҳифз ва таҳким бахшад. Эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, таҳаммулпазирӣ, ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ омилҳои муҳимми нигоҳдории ваҳдат мебошанд.

Дустматов Баҳодур Муродович, мудири кафедраи молия, фаъолияти бонкӣ ва суғурта